Blog Image

Klein Graduale

Over dit blog

Voor kleine kerken biedt de Kerk eenvoudige gezangen met een grote geestelijke rijkdom. Op dit blog verken ik het Graduale Simplex, geef ik voorbeelden van mijn Nederlandstalige gezangen uit het Klein Graduale en kijk ik over de grenzen van onze kerkprovincie heen om te zien wat daar op het gebied van propriumgezangen gebeurt.

Chants Abrégés

Proprium Posted on 16 Dec, 2010 19:40

Het Tweede Vaticaans Concilie was er destijds erg op gebrand om de (Gregoriaans) gezongen hoogmis te stimuleren. Dat blijkt wel uit zijn realistische kijk op de praktische haalbaarheid daarvan: het concilie vroeg onder andere om een uitgave met eenvoudige melodiën voor de kleinere kerken. Of het Graduale Simplex, dat in 1967 het daglicht zag, ook echt hetgeen was dat de concilievaders daarbij voor ogen stond weten we natuurlijk niet. Het zou bijvoorbeeld ook heel goed kunnen dat ze een uitgave als de Chants Abrégés in gedachten hadden.

De Chants Abrégés is een uitgave van Solesmes en bevat de gezangen tussen de lezingen (graduale, alleluia en tractus) voor het gehele liturgische jaar op eenvoudige melodiën. Er is een uitgave uit 1926 die de Church Music Association of America al langer online aanbood.

Nu is ook de zeldzame, herziene uitgave van 1955 te downloaden. Veel plezier ermee!

Zie ook dit bericht op Chant Café.



Dauwt, hemelen!

Klein Graduale Posted on 16 Dec, 2010 10:18

Op deze vierde zondag van de Advent is het passend om de antifoon Rorate caeli te zingen tijdens de intrede. Het gezang in het Klein Graduale is gebaseerd op de introïtus uit het Graduale Simplex en is voor een klein koor of een cantor heel gemakkelijk te zingen in afwisseling met het volk.

Dauwt hemelen uit den hoge;
wolken regent de gerechtige;
aarde open u om de verlosser voor te brengen.

Deze tekst uit Jesaja gebruikt beelden uit de landbouw om de komst van de Verlosser te beschrijven. Eerst wordt op twee manieren aangegeven hoe water uit de atmosfeer de planten en bloemen verfrist en laat groeien: enerzijds zien we de aarde zich uitstrekken naar de hoge hemelen om de dauw van het eeuwig leven op te vangen, anderzijds regent de Gerechtige uit de lagere wolken en dringt door tot de wortels. Dan opent zich de aarde, doordat een zaadje, bevochtigd door dauw en regen, een klein groen blaadje naar buiten duwt en verder uitgroeit tot een plant. Op dezelfde manier komt de Heer als Verlosser: Hij begint als klein aards schepsel en voortkomend uit de aarde redt hij het werk van zijn handen. De antifoon verhaalt dus de komst van het kind Jezus in de geschiedenis, maar verwoordt door het gebruik van de aanvoegende wijs tegelijkertijd onze hoopvolle verwachting van de wederkomst van de Heer, waarmee de dubbele betekenis van de Advent in één tekst doeltreffend gekarakteriseerd is.

Hier is een opname van de Latijnse antifoon:

<!–
WriteFlash('’);
//–>

De melodie uit het Graduale Simplex is een bekende formule van toon II* (die vroeger de tonus quartus alteratus heette). De formule komt maar liefst vijftien keer voor in het Graduale Simplex en we zagen hem al eerder bij de eerste mis van de Advent; ook met Kerstmis horen we hem weer tijdens de offerande. Hoewel de melodische formule dus heel flexibel is, is het niet altijd eenvoudig om een Nederlandse tekst erop te zingen. Soms kunnen niet alle kenmerkende onderdelen uit de formule gebruikt worden. Zo laat ik de typerende daling naar do aan het begin van het tweede gedeelte in de Nederlandse versie van Rorate caeli achterwege: